تاج گل در مشهد

ألأئمةُ الإثنا عَشَر یا این که ألشّذَراتُ الذّهَبیة فی تَراجِم الائمةِ الإثنی عَشَر عِندَ الإمامیة، کتابی عربی، تألیف محمد بن طولون،‏ فقید اهل سنت. کتاب، خلاصه‌ای از تفصیل اکنون ائمه دوازده‌گانه شیعه میباشد. مؤلف درباره هر امام فرآیند یکسانی را رعایت کرده و به به دنیا آمدن، وفات، فضائل، راویان و فرزندان آن ها اشاره نموده است. این تاثیر میان نویسندگان بعداز خویش آوازه چندانی تاج گل در مشهد   نداشته میباشد.

تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد

درباره مؤلف
ابوعبدالله شمس‌الدین محمد بن علی بن احمد بن علی بن خمارویه بن طولون حنفی‏ که در انتساب به جد اعلایش «‌ابن طولون‌» آوازه دارااست، در سال ۸۸۰ق در صالحیه دمشق به دنیا آمد. جد وی «‌خمارویه بن طولون‌»، از ترکان و مادرش «‌اَزدان‌»، زنی رومی و پدرش علاءالدین علی، مردی مومن و صوفی‌شیوه بوده میباشد. ابن طولون به دستیابی علم ها متفاوت عملکرد گماشت. فقه حنفی را که مذهب پدران او بود فرا گرفت. علم ها حدیث، اصول فقه، تعبیر و تفسیر و علومی همانند هیئت، هندسه، فلک را نیز یادگرفت. وی تمایل به تصوف داشت و در این مورد نیز کتاب‌هایی تدوین کرد. او بیشتر در مدرسه ها و خانقاه‌ها می‌زیست و بازه‌ها سمت امامت، سر گروهی و بررسی خانقاه‌ها را ذمه ‌دار بود. وی در کل قدمت سوای منزل و خانواده و همسر زیست. او در ۹۵۳ق درگذشت.[۱]

علت تألیف‏
علت ابن طولون برای کتابت این تاثیر، محبت او به اهل بیت بوده میباشد. این در حالی میباشد که او در پیشگفتار کتاب بر صحابه به ویژه خلفای ابتدا سلام می‌فرستد. آنگاه شعر دانا شافعی مذهب، ابو الفضل یحیی بن سلامه حصکفی (متوفای ۵۵۱)، را که در زمینه دوازده امام سروده را در پنج ورقه میاورد. درین شعر علاوه بر تجلیل و تکریم فراوان از ائمه (ع) در بعضی ابیات آن، بر این تاکید می‌نماید که اظهار ارادت به قبیله فرستاده، هیچ گاه به معنای تایید یا این که موافقت با معتقدات مذهب شیعه وجود ندارد.[۲]

شیوه تألیف‏
ابن طولون در ارائه داده ها برای هر امام ساختار یکسانی را رعایت نموده است. آغاز توضیحاتی درباره اسم، لقب، فرصت به دنیا آمدن و وفات و افرادی که از او قصه کرده‌اند ارائه می دهد، آن‌گاه به فضائل امام میپردازد و در نقطه پایان فرزندان امام را برمی‌شمرد.[۳]

ابن طولون می‌نویسد که تفصیل حالا ائمه را بر پایه ی بابا و پسر آراسته کرده و پی در پی آورده میباشد. هر یک‌سری درباره شیعه‌ها تبریز آن زمانه می‌نویسد که ائمه را مبنی بر افضلیت مقدم و یا این که موخر می‌نمایند. البته این که ترتیب وی چه طور بوده و کدام امام مقدم بر دیگری می‌گردیده را ننوشته میباشد. ابن طولون در‌پی سروده خود درباره ائمه را آورده و در نقطه پایان کتاب یک سری ماجرا متصل خود را که به ائمه منتهی می‌گردد را نقل نموده است.[۴]

منابع کتاب‏
او برای تدوین این کتاب از منابعی همانند طبقات ابن سعد، تاریخ بغداد، تاریخ مدینه دمشق، تهذیب الاسماء و اللغات، مروج الذهب تاثیر مسعودی، المعارف نوشته ابن قتیبة، ربیع الابرار، بدون نقص مبرد، تاریخ میافارقین و کتاب‌های دیگر مانند درست مسلم، بخاری و ترمذی سود کرده میباشد.[۵]

رده تاثیر
این کتاب بین نویسندگان آینده اعم از شیعه یا این که سنی آوازه و اشاعه چندانی نداشته و آیتم مراجعه آن‌ها قرار نگرفته میباشد. فی مابین عالمان شیعه، صرفا مرعشی نجفی در ملحقات احقاق الحق مواقعی را از این کتاب نقل نموده است.[۶]

نسخه ها
ورژن‌ای در کتابخانه قادریه در بغداد.
ورژن‌ای در کتابخانه احمدیه در مسجد جامع تونس.[۷]
پانویس
داداش‌نژاد، سیمای دوازده امام در به جا مانده مکتوب اهل‎سنت، ۱۳۹۵ش، ج۱، ص۳۴۵.
ابن طولون، الائمة الاثنا عشر، منشورات الرضی، ص۳۹-۴۴.
داداش‌نژاد، سیمای دوازده امام در ارثیه مکتوب اهل‎سنت، ۱۳۹۵ش، ج۱، ص۳